"Στρέλλα" χωρίς τρανς πρωταγωνίστρια δεν μπορεί να υπάρξει, τόσο ξεκάθαρο

Το φιάσκο με τη Στρέλλα της Λυρικής και την τρανς (α)ορατότητα

"Στρέλλα" χωρίς τρανς πρωταγωνίστρια δεν μπορεί να υπάρξει, τόσο ξεκάθαρο

Το φιάσκο με τη Στρέλλα της Λυρικής και την τρανς (α)ορατότητα


Η Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής ζήλεψε τα Κόκκινα Φανάρια της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών; Θέλησε να προσελκύσει το κοινό των αφυπνισμένων μιλένιαλ ανεβάζοντας μια εμβληματική ταινία για την τρανς ταυτότητα ως όπερα δωματίου; Ξέρει τι σημαίνει συμπερίληψη στην πράξη; Πολλά ερωτήματα ζητούν απαντήσεις για μια παράσταση που προκαλεί θόρυβο πριν καν ξεκινήσει τις πρόβες της. Ας ξεκινήσουμε με τα γεγονότα.

Στο πρόγραμμα της Εναλλακτικής Σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής έχει ανακοινωθεί ότι στις 18 Ιανουαρίου του 2023 θα ανέβει η Στρέλλα του Μιχάλη Παρασκάκη στο πλαίσιο των αναθέσεων έργων μουσικού θεάτρου και όπερας που βασίζονται σε διάσημες κινηματογραφικές ταινίες (πέρυσι είδαμε πχ τα Φθηνά Τσιγάρα). Όλα καλά μέχρι εδώ (ή και όχι για ορισμένους που αναρωτιούνται γιατί το κάνει αυτό η Λυρική). Αν ψάχνεις μια απάντηση, η ίδια η Λυρική σου λέει ότι «τα πρόσωπα της ταινίας παραμένουν επίκαιρα δεκατρία χρόνια μετά, σε μια εποχή που η τόλμη και η αλήθεια είναι απολύτως αναγκαίες, και αντιμετωπίζονται όχι ως καρικατούρες, αλλά ως άνθρωποι που ερωτεύονται, αγαπούν και πονούν». Μάλιστα.

Πήρε και νέα κι εξαιρετικά ταλαντούχα παιδιά για να αναλάβουν το δύσκολο αυτό εγχείρημα. «Ο Μιχάλης Παρασκάκης, συνθέτης στην παράδοση της λεγόμενης «νέας» μουσικής, αναλαμβάνει το στοίχημα να γράψει μια μουσική φρέσκια και αιχμηρή, διατηρώντας τον ρεαλισμό και τη δραματικότητα του κινηματογραφικού έργου. Στην οπερατική της μορφή, η Στρέλλα προχωρεί ακόμη περισσότερο στην κατεύθυνση του μαγικού ρεαλισμού χάρη στο λιμπρέτο της Αλεξάνδρας Κ*, που διατηρεί τη βασική δομή και την ουσία του αυθεντικού κινηματογραφικού σεναρίου.Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο 32χρονος Γιώργος Κουτλής, περιζήτητος και πολυσυζητημένος θεατρικός σκηνοθέτης με δεδηλωμένη έφεση στον ποιητικό, παράδοξο ρεαλισμό και το ύφος του γκροτέσκου».

Είχαν ήδη γραφτεί διθυραμβικά κείμενα για το συγκεκριμένο καλλιτεχνικό δρώμενο της Λυρικής και τα free press ανυπομονούσαν για τις συνεντεύξεις των drag queens και της τρανς πρωταγωνίστριας που θα έπαιζε την Στρέλλα. Μόνο που αυτός ο ρόλος δεν προοριζόταν για μια τρανς γυναίκα ποτέ, όπως μάθαμε χθες από την τρανς γυναίκα εκπαιδευτικό και σύμβουλο παραγωγής για τη συγκεκριμένη παράσταση, Κάθρην Ράιλι. Αυτοχειρία το λες αυτό. Προχωράμε.

Δεν ξέρουμε αν κλήθηκε από τη Λυρική η Μίνα Ορφανού ή η Μπέτυ Βακαλίδου ως τρανς γυναίκες που έπαιξαν στην ταινία του Πάνου Κούτρα να δώσουν τα φώτα τους. Ξέρουμε σίγουρα ότι ζητήθηκε από την Κάθρην Ράιλι.

Στις 3 Οκτωβρίου, η  τρανς εκπαιδευτικός και συγγραφέας ανακοίνωσε την παραίτησή της από τη θέση της Συμβούλου Παραγωγής με σύντομη ανάρτησή της στον προσωπικό της λογαριασμό στο Facebook όταν έγινε γνωστό στα  social media ότι τον πρωταγωνιστικό ρόλο θα αναλάβει ο βαρύτονος Γιώργος Ιατρού. Έγραψε: «Δεν συνηθίζω να κάνω τέτοιου είδους αναρτήσεις, αλλά μόλις ήρθε στην αντίληψή μου ότι ο πρωταγωνιστικός ρόλος για την όπερα 'Στρέλλα' ΔΕΝ δόθηκε σε τρανς γυναίκα. Αποχωρώ και επίσημα από τον ρόλο του Συμβούλου Παραγωγής και λήγω την συνεργασία μου με την Εθνική Λυρική Σκηνή. Ευχαριστώ όσους συνεργάτες έχουν πραγματικά στηρίξει την κοινότητα και εύχομαι στο μέλλον να υπάρξει μεγαλύτερη ορατότητα για όλα τα τρανς άτομα». Μόνο σεβασμός για την Κάθρην και την στάση ζωής της.

 Είναι ο Ιατρού τρανς; Όχι, είναι όμως drag performer. Δεν βγάζει νόημα έτσι;  Ο εξαιρετικά ταλαντούχος βαρύτονος Γιώργος Ιατρού και η drag queen Νίνα Νάη είναι το ίδιο πρόσωπο. Είναι γνώριμος της Λυρικής ο άνθρωπος αυτός.  Τον είδαμε στο «Θάνατο του Άντονυ» του Χαράλαμπου Γωγιού σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά και στο «ORFEAS2021», την queer βιντεο-όπερα που βασίστηκε στην μπαρόκ όπερα «Ορφέας» του Μοντεβέρντι, δημιουργία του καλλιτεχνικού ντουέτου ΦΥΤΑ. Έχει δηλώσει σε συνέντευξή του στη LIFO ότι «τον ενδιαφέρει να παρουσιάζει τη δουλειά του σε οργανισμούς, γιατί αυτός είναι ένας τρόπος να προωθήσεις τα δικαιώματα αυτών των ανθρώπων σε χώρους τέχνης». Μάλιστα. Προχωράμε τώρα στις αντιδράσεις.

Η Ελενα – Ολγα Χρηστιδη είναι επιστηµονικά υπεύθυνη του Orlando LGBT+ Ψυχική Υγεία Χωρίς Στίγµα. Είναι συν-διδάσκουσα των μαθημάτων για τις ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητες και τις υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής στήριξης στο Τμήμα Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο) και στο Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας (Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής) και επόπτρια ψυχολόγων στην Γραμμή Ψυχολογικής Στήριξης 11528 Δίπλα Σου, για ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, τις οικογένειές τους και εκπαιδευτικούς. Άρα, αυτό που λέμε με μια λέξη «ειδικός». Προσπάθησε να δώσει απαντήσεις στα τρία «εύλογα» επιχειρήματα της Λυρικής.

-δεν υπάρχουν τρανς γυναίκες τραγουδίστριες όπερας στην Ελλάδα (και υπάρχουν λίγες διεθνώς)

- είναι σημαντικότερο να ανέβει το έργο ακόμα και χωρίς τρανς γυναίκα πρωταγωνίστρια για να ενισχυθεί η ορατότητα ανάλογων θεματικών/έργων

- ο πρωταγωνιστής ίσως δεν είναι σις άνδρας και είναι μη σις άτομο, είναι και του χώρου (ως drag performer) και είναι εξαιρετικός επαγγελματίας, τι άλλο θέλουμε δηλαδή.

Κρατάμε αυτό: «Μπροστά στο να παρουσιαστούν οι κουήρ ζωές σε μέινστριμ κοινό, μας ζητείται να κάνουμε εκπτώσεις σε όλα. Αν όμως κάνοντάς τες απλά αναπαράγουμε αποκλεισμούς και εξωτικοποίηση, η απάντηση είναι εύκολη: να μην παρουσιαστούν, γιατί θα προκληθεί μεγαλύτερο κακό από το ρομαντικοποιημένο "καλό" που μας προτείνεται. Αν η ΕΛΣ ανεβάσει το έργο χωρίς τρανς γυναίκα πρωταγωνίστρια θα μπαίνει και σε αυτήν την θέση συστημικά, του φορέα που κομίζει ότι θέλει να κάνει καλό στην ορατότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων ακόμα κι αν εκείνα βιώνουν ως αποκλεισμό τον τρόπο που το κάνει».

Η Λυρική έκανε την αναδίπλωση την αναμενόμενη. «Αφουγκραζόμενοι τη συζήτηση που έχει ανοίξει στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα αναφορικά με τη συμπεριληπτικότητα και την τρανς ορατότητα –έννοιες οι οποίες βρίσκονται και στον πυρήνα της χειρονομίας της της ανάθεσης του τίτλου αυτού–, η ΕΛΣ ανακοινώνει ότι θα διευρύνει τις ακροάσεις και για τον πρωταγωνιστικό ρόλο του έργου με στόχο να εξαντληθούν οι προσπάθειες –σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο– προκειμένου να βρεθεί μια διεμφυλική γυναίκα ερμηνεύτρια η οποία να μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του έργου» αναφέρει. Όμως δεν είπε το προφανές στη νέα της ανακοίνωση. Δεν γράφτηκε ποτέ αυτό το ανέβασμα της Στρέλλας για τρανς γυναίκα ως πρωταγωνίστρια. Και τώρα, αργά πολύ αργά, αναζητά τρανς καλλιτέχνιδα μπας και χωρέσει στα τακούνια της Στρέλλας. Και πιθανότατα όχι Ελληνίδα. Συμφωνούμε με την Νάνσυ Παπαθανασίου (ψυχολόγος, διδάσκουσα στο ΠΑΔΑ και συν-ιδρύτρια του Οrlando LGBT+) που είπε το πιο απλό και λογικό επιχείρημα σε αυτή την συζήτηση. «Αν θέλουμε να ανεβάζουμε queer παραστάσεις και (για; ) να εξαργυρώνουμε πόντους προοδευτικότητας, καλό θα είναι να λειτουργούμε συμπεριληπτικά. Αυτό σημαίνει να δίνουμε ευκαιρίες στις αποκλεισμένες ομάδες από τις ιστορίες των οποίων βγάζουμε παραστάσεις».

Μια κρατική σκηνή (bold στο κρατική) οφείλει έμπρακτα να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα συμπερίληψης. Είναι προσβλητικό να ανατεθεί ο ρόλος σε άντρα που ντύνεται γυναίκα. Γιατί; Γιατί αυτό ενισχύει την πιο τρανσοφοβική στερεοτυπική αντίληψη για τα τρανς άτομα. Ότι απλά υποδύονται έναν ρόλο.

Υγ: Η Κάθρην Ράιλι είναι η γυναίκα που επιλέξαμε να μιλήσει στην Ημέρα της Γυναίκας πριν από δυο χρόνια.  Όταν αντιληφθήκαμε ότι οφείλουμε ως μέσο να δώσουμε ορατότητα σε τρανς γυναίκες που έχουν στιγματιστεί, στοχοποιηθεί και περιθωριοποιηθει άδικα από την πατριαρχική ατζέντα.

  • ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΜΑΣ ΣΤΟ ΦΟΥ.ΜΠΟΥ
Διάβασε ακόμα